UML ve Modelleme – Bölüm 7 (Sequence Diyagramlar)

UML ve Modelleme serisinin 7. si olan bu makalemizde, UML modellemede en önemli diyagram türlerinde biri olan Sequence (ardışık) diyagramlarından bahsedeceğiz. Öncesinde sırasıyla Use Case, Class, Object ve State diyagramlara değinmiştik. Sequence diyagramlar, sistemdeki nesneler ya da bileşenler arasındaki mesaj akışının olaylarını, hareketlerinin ardaşık şekilde modellenmesinde kullanılan diyagramlar sequence diyagramlardır. Bir sequence diyagramı nesnelerden, mesajlardan ve zaman çizelgesinden oluşmaktadır.

Sequence diyagrami iki boyutludur:

1. Dikey boyut: Mesajların/olayların sırasını oluşma zamanı sıralarına göre gösterir.
2. Yatay boyut: Mesajın gönderildiği nesne örneklerini (object instances) gösterir.

Sequence diyagramlarının akışı soldan sağa doğru olmalıdır. Sequence diyagramları oluşturmadan önce senaryo (use case) oluşturulmalıdır.

Şekil 1. Sequence Diyagram Genel Gösterimi

Sequence Diyagram Modellemesinde Kullanılan Elemanlar

Şekil 2. Sequence Diyagramlardaki Kullanılan Elemanların Gösterimi

Nesne(Object) ve Yaşam Çizgisi(Lifeline) : Sequence diyagramlarda yaşam çigisi ve nesne gösterimi aşağıdaki gibidir.

Şekil 3. Nesne ve yaşam çizgisi basit gösterimi

Modellemede nesnelerin isimlendirilmesi ve tip belirtimi aşağıda belirtilmiştir.

Şekil 4. Nesnelerin isim ve tip gösterim çeşitleri

Mesaj: Sequence diyagramda farklı nesnelerin birbirleri ile etkileşimi mesajlar ile gösterilir. Mesaj gösterimi mesajların tipine göre değişir. Sequence diyagramlarda mesajlar, basit(simple) mesajlar, nesne oluşurken ya da bellekten silinirken kullanılacak özel mesajlar ve mesaj yanıtları olarak değişik şekillerde gösterilir.
Mesaj Tipleri ve Gösterimleri

• Basit(Simple) Mesaj Tipi: Basit mesajlar nesneler arasındaki akış kontrolünün iletimini göstermek için kullanılır. Nesnelerin methodlarını doğrudan çağıramazlar. Sık kullanılan mesaj tipi değildir.
• Senkron (Syncronous)/ Çağrı yapan(Call) Mesaj Tipi: Nesne mesajı alıcı nesneye gönderir ve onun işlemini bitirmesini bekler, bu durumda senkron mesaj tipi kullanılır. Nesne tabanlı programlamada çağırılan birçok method senkron çalıştığından en çok kullanılan mesaj tipidir.
• Asenkron Mesaj Tipi: Senkron mesajların tersine, asenkron mesajlar nesneye mesaj gönderdikten sonra cevap beklemeden işleme devam etmesinin gösteriminde kullanılır. Genellikle komut zincirlerinde kullanılır.
• Dönüş(Return) Mesaj Tipi: Senkron mesajlarda alıcı nesnenin işleminin bitimini, gönderen nesneye bildirmesinde kullanılır.

Şekil 5. Mesaj gösterimleri

Bir sonraki makalemizde UML diyagramlarından Collaboration(İşbirliği) Diyagramlarını ayrıntılı inceleyeceğiz.

Referanslar

• http://www.tracemodeler.com
• http://developer.com/
• http://www.sequencediagrameditor.com

Neslihan ÇALIŞKANEL